Zagione Polskie mogiły z 1939 roku

 

 

8 września 1939 roku po walkach w lesie Dąbrowa – Struga pod Ciepielowem, Niemcy wzięli do niewoli około 200 polskich żołnierzy. Punktem zbornym dla jeńców w czasie walk pod Ciepielowem, była wieś Nowinki, obecnie Gołębiów. Pod wieczór 8 września jeńców ustawiono w kolumnę czwórkową i prowadzono pod eskortą do Lipska. Za kolumną poruszał się samochód ciężarowy z karabinem maszynowym. W okolicy wsi Cukrówka z nieznanych powodów, z samochodu poruszającego się za kolumna padła seria z broni maszynowej do maszerujących jeńców. Również konwojenci otworzyli ogień do jeńców.

Cześć Polskich żołnierzy zginęła od razu, ciężko rannych Niemcy dobili.

Zginęło wtedy łącznie 14 polskich żołnierzy, wśród dobitych znalazł się mjr. dr. Józef Cesarz z 74 Górnośląskiego Pułku piechoty z Lublińca. Zamordowanych wrzucono do przydrożnego rowu. Nazajutrz Niemcy przyprowadzili kilku mieszkańców wsi Cukrówka którzy pogrzebali w zbiorowej mogile zamordowanych polskich żołnierzy.

Mogiła zbiorowa poległych polskich żołnierzy o której wspominali mieszkańcy wsi Cukrówka i Dąbrówki, znajdowała się na skraju lasu od strony Lipska

Po wojnie mogiła została ekshumowana na cmentarz parafialny w Lipsku. Tak w czasie ekshumacji jak i w czasie pochowku nie sprawdzano tożsamości poległych.

 

 

 

miejsce wskazane przez świadków gdzie znajdowała się zbiorowa ,mogiła która została ekshumowana po wojnie - skraj lasu wsi Cukrówka od strony Lipska

miejsce mordu w dniu 9 września 1939 roku 

 

Wszystko by było jasne gdyby nie pewna zagadka?

Relacje i dokumenty wskazują że pod wsią Cukrówka doszło do dwóch mordów na polskich jeńcach i osobach cywilnych we wrześniu 1939r. Jeden miał miejsce w dniu 8 września pod wieczór, kiedy Niemiecka eskorta ostrzelała kolumnę jeniec prowadzoną do Lipska, drugi mord miał miejsce rano 9 września kiedy to Niemcy zamordowali jeńców polskich i w pobliżu małżeństwo z małym dzieckiem.

Mieszkańcy mówili tylko o jednej mogile.

Gdzie znajdowała się druga mogiła?

Przy zjeździe z szosy Lipsko – Ciepielów do wsi Cukrówka znajduje się w lesie kilka mogił. Są to mogiły : szeregowe ( mogiła zbiorowa) i dwie pojedyncze. Mieszkańcy wsi Cukrówka twierdzą że są to mogiły żołnierzy Niemieckich, a konkretnie Ślązaków walczących w Wehrmachcie.

Przeglądając archiwalne dokumenty, natrafiłem na zeznanie z 1969 roku przed KBZH w Kielcach. Zeznającym był mieszkaniec wsi Cukrówka pan Marceli Chmielowiec i odkryłem ciekawą rzecz.

Świadek M. Chmielowiec dokładnie opisuje kiedy we wrześniu 1939 roku padły strzały z broni maszynowej przy szosie Lipsko – Ciepielów, gdzie leżeli zamordowani polscy żołnierze i kiedy ich pogrzebano. W zeznaniu podaje że polegli polscy żołnierze leżeli w przydrożnym rowie około 300 metrów od jego zabudowań. Podaje że szeregowych pogrzebano w mogile zbiorowej za rowem, a dwóch oficerów w pojedynczyc mogiłach, w stronę Lipska od mogiły zbiorowej. To miejsce które wskazuje w zeznaniu M. Chmielowiec jest właśnie miejscem gdzie do chwili obecnej znajdują się mogiły tzw „Niemieckie”. I rzeczywiście znajdują się około 300 metrów od jego zabudowań, które do obecnej chwili jeszcze istnieją.

 

mogiła zbiorowa i dwie pojedyncze mogiły  - las przy wjeździe na ul. wola Cukrowa 

Jest to prawdopodobnie druga mogiła, gdzie spoczywają zamordowani Polscy żołnierze w dniu 8 września 1939r.

 



mogiła zbiorowa rzedowa

 

 

 

mogiła pojedyncza  przy mogile zbiorowej ( według relacji oficera )

 

 

mogiła pojedyncza w bliskiej odlegóści od mogiły zbiorowej ( wegług relacji oficera )

 

Z relacji Pana K. Niebrzydowskiego ( Cukrówka ) wynikało że w czasie okupacji Niemcy w nocy przywozili swoich zabitych i grzebali na skraju lasu. Czy właściwie przywozili swoich i grzebali w tym miejscu?

Odpowiedź była w relacji Pani Wasiel z Dąbrówki. Która to opowiadała że w czasie wojny Niemcy rozstrzelali w okolicy mogił w lesie nieznanego człowieka z Tarłowa. Wkrótce zwłoki zostały zabrane przez rodzinę zamordowanego. W relacjach ba też mowa o mogile nieznanego majora, która to miała się znajdować w stronę Lipska od mogił pojedynczych ( mogiła zbiorowa szeregowa) w lesie. Z powodu panującego strachu, w czasie wojny nikt z mieszkańców nie starał się niczego sprawdzać, poszła pogłoska że to Niemcy, Ślązacy i tak się przyjęto.

Po wojnie mogiły naszych Polskich żołnierzy zostały ekshumowane, a Niemieckich nie ruszano.

Mieszkańcy okolicznych wsi nie wiedzieli że 74 pułk piechoty z Lublińca to pułk Śląski. A żołnierzy tego pułku zwano Ślązakami.

Można przypuszczać że zbiorowa mogiła w lesie przy skręcie do wsi Cukrówka jest mogiłą zamordowanych polskich jeńców w dniu 8 września 1939 roku, prowadzonych w konwoju pod wieczór do Lipska. 

 

 

Opracowanie

W. Pietrzkiewicz – 2015

 

 

 

 

___________________________

materiały źródłowe

 

akta KBZHwP oddział w Kielcach 1969r, syg DS 15/67

akta sprawy przeciwko gen. Mainsteinowi

zeznanie ppor F. Bardzika 1945r

relacja T. Ciesielskiego

relacje – K. Niebrzydowski, T. Wasiel, S. Wrzochal

 

Copyright by histpol.pl - 2018